و دنيا خود بين اهل دنيا دست به دست مىگردد و باعث فخرفروشى آنها به يكديگر است . ( 1 ) نه احوال دنيا پايدار است و نه كسى از شرّ آن در امان . در همان حال كه اهل دنيا در آسايش و شادمانند ناگهان گرفتار مصيبت مىگردند ، فريب زندگانى دنيا نكوهيده و آسايش و رفاه در آن ناپايدار است . اهل دنيا در اين دنيا هدف و نشانهء تيرهاى بلايند و عوامل و اسباب آن نيز مختلف است و مرگ هر كسى در دنيا مقدّر و بهره‌اش از مصيبتهاى آن فراوان است . بندگان خدا ! بدانيد كه شما و هر آنچه از ناز و نعمت دنيا در اختيار داريد به راه و روش كسانى است كه از اين دنيا رفته‌اند . آنهايى كه عمرشان از شما درازتر ، از شما چابكتر و در آبادانى دنيا و آثار به جا مانده ، برتر بودند . چيزى نگذشت كه پيكرشان پوسيده و خانه‌هايشان خالى و آثارشان محو گرديد و جاى كاخهاى برافراشته و استوار و بالشهايى كه بر آن تكيه مىدادند ، صخره‌ها و سنگها در ميان گورهايى گرفتار كه آستانه‌اش ويران و بنايش خراب است . مكان آنها نزديك و ساكن آنها ميان مردمانى وحشت‌زده ، همسايگانى بىديدار غريبند در حالى كه نه انسى چون مردم جاهاى آباد دارند و نه ارتباطى چون همسايگان ، با وجود قرب جوار و همسايگى نزديك ، ( 2 ) چگونه ممكن است ارتباط داشته باشند . در صورتى كه بدنهايشان خاك شده و سنگهاى بزرگ و خاك گور بر آنها سايه افكنده و با وجود اين كه زنده بودند اينك مردگانند و بعد از شادابى و نشاط زندگى هم اكنون در هم شكسته و پوسيده‌اند . دوستان به مصيبت آنها گرفتار و آنها زير خاك منزل گرفته‌اند و از دنيا كوچ كرده‌اند و ديگر راه بازگشت ندارند در حالى كه آرزوى بازگشت مىكنند امّا ميان آنها و اين آرزويشان عبارت « كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ » « 1 » فاصله انداخته است و گويا شما هم اكنون نظير آنهاييد و به جايى كه آنها رفته‌اند رفته‌ايد . ( 3 ) پس چگونه خواهد بود حال شما زمانى كه تمام امور پايان يافته و آنچه در گورها است برانگيخته شود و آنچه در سينه‌هاست برملا گردد . براستى كه پروردگارشان ، آن روز به حال ايشان آگاه است و به خدا سوگند كه گويى من با شمايم و شما براى كسب جزاى عمل در پيشگاه خداى بزرگ ايستاده‌ايد و دلها از گناهان گذشته به خاطر علاقه‌شان مىتپد در حالى كه حجابها و پرده‌ها از روى شما افتاده و عيبها و

--> ( 1 ) مؤمنون ( 23 ) آيهء 10 : چنين نيست ، اين سخنى است كه او به زبان مىآورد ( و اگر بازگردد برنامه‌اش همچون سابق است ) و پشت سر آنها برزخى است تا روزى كه بر انگيخته مىشوند .